Altyapının  Zırhı, Sessiz  Kahramanlar ; Rack Kabinetler 

Veri merkezleri artık yalnızca "sunucuların bulunduğu binalar" değil; yapay zekâ, bulut bilişim ve dijital ekonominin büyümesini mümkün kılan stratejik altyapı yatırımlarıdır. Global veri merkezi pazarı 2025'te 418 milyar dolardan 2030'da 692 milyar dolara ulaşacak. Yüzde 65'lik bir büyüme. McKinsey'in analizine göre, global veri merkezi kapasitesi 2030'a kadar üç kattan fazla artabilir ve yıllık ortalama yüzde 22 büyüme gösterebilecek kapasitede olduğunu gösteriyor. 

Bu dönüşümün merkezinde ise çoğu zaman gözden kaçan ama tüm sistemin performansını doğrudan etkileyen kritik bir katman var: Rack kabinetler Bugün veri merkezi gündemini belirleyen ana başlıklar çok net: artan güç yoğunluğu, enerji verimliliği baskısı, daha hızlı devreye alma ihtiyacı, sürdürülebilirlik kriterleri ve güvenilirlik beklentisi. 

Bu makalede, yeni nesil veri merkezlerini yatırımcı ve işletmeci gözüyle "ne değişiyor, neye hazırlıklı olmalıyız, hangi teknik kararlar fark yaratır?" soruları üzerinden ele alacağım. 

Elektrik Tüketimi İki Katına Çıkıyor: Enerji Veri Merkezinin Yeni Dili 

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) projeksiyonları çarpıcı: Veri merkezlerinin küresel elektrik tüketimi 2024'teki 415 TWh'den 2030'da 945 TWh'ye çıkacak. Bu rakam Japonya'nın tüm yıllık elektrik tüketimine eşittir. Artışın yüzde 80'i sadece iki ülkeden gelecek: Amerika Birleşik Devletleri 240 TWh artış ile yüzde 130 büyüme, Çin 175 TWh artış ile yüzde 170 büyüme gösterecek. 

Goldman Sachs daha dramatik bir tablo çiziyor. 2030'a kadar veri merkezi güç talebi yüzde 165 artacak. Mevcut 55 GW kapasite 2027'de 84 GW'a, 2030'da 122 GW'a ulaşacak. Yapay zeka iş yükleri, güç yoğunluğunu yeniden tanımlıyor. Ortalama rack başına güç, iki yılda 8 kW'tan 17 kW'a çıktı ve 2027'de 30 kW'a ulaşması bekleniyor. 

Bu rakamlar ne anlama geliyor? Basitçe: Veri merkezlerinde artık "kW" yeni metrekare. Rack başına güç yoğunluğu arttıkça, soğutma mimarisi, hava akışı tasarımı, kablolama planı, servis erişilebilirliği ve operasyon güvenliği gibi başlıklar birer "detay" olmaktan çıkıp veri merkezi yatırımının kaderini belirleyen faktörlere dönüşüyor. 

Hyperscale Oyuncuları Pazarı Ele Geçiriyor: Google, Amazon, Microsoft'un 47 Milyar Dolarlık Bahsi 

Dünyada 1.136 hyperscale veri merkezi operasyonel durumda ve bu sayı son beş yılda iki katına çıktı. Daha dikkat çekici olan, toplam kapasitenin dört yıldan kısa sürede iki katına çıkmış olması ve 2030'a kadar yeniden iki katına çıkması beklenmesidir. 

Synergy Research Group'un araştırması pazar konsolidasyonunu net gösteriyor: 2024'te Google, Amazon, Microsoft, Meta gibi hyperscale operatörleri global kapasitenin yüzde 44'üne sahip. 2030'da bu oran yüzde 61'e çıkacak. Başka bir deyişle, dünyadaki veri merkezlerinin üçte ikisinden fazlası yakında dev şirketlerin elinde olacak. 

Hyperscale pazarının değeri 2024'teki 163 milyar dolardan 2030'da 609 milyar dolara ulaşacak—yüzde 274'lük bir büyüme. Yıllık bazda yüzde 24,6'lık bir büyüme hızı. Tüm endüstrinin ortalaması yüzde 10,6 olurken, hyperscale pazarı bu ortalamanın iki buçuk katı hızla büyüyor. 

Yatırım rakamları çarpıcı: Google 2024'te 47 milyar dolar, Amazon Web Services (AWS) 13 milyar dolar yıllık veri merkezi yatırımı yapıyor. Türkiye'nin tamamı için planlanan 10 milyar dolarlık veri merkezi yatırımı, sadece Google'ın 2024 yılı bütçesinin beşte biri kadar. 

Kapasite artışının nedeni basit: yapay zeka. ChatGPT, Google Gemini, Meta Llama gibi büyük dil modelleri, milyonlarca kullanıcıya aynı anda hizmet verebilmek için muazzam bilişim gücü gerektiriyor. Yeni açılan tesisler 150-300 MW kapasiteli, bazı mega projelerde ise 500 MW'ı aşıyor. 

Soğutma Devrimi: Sıvı Soğutma Artık Lüks Değil, Zorunluluk 

Veri merkezi sıvı soğutma pazarı en hızlı büyüyen segmentlerden biri. 2024'te 5,4 milyar dolar olan pazar, 2030'da 17,8 milyar dolara ulaşacak—yüzde 21,6 yıllık büyüme. Yapay zeka odaklı sıvı soğutma pazarı daha agresif: 2025'te 3,2 milyar dolar, 2030'da 7,2 milyar dolar, 2035'te ise 15,7 milyar dolar. 

Direct Liquid Cooling (DLC) çözümleri 2024'te pazarın yüzde 68'ini oluşturdu. Bu sistemler işlemci ve diğer bileşenleri doğrudan sıvı soğutucuyla soğutuyor ve geleneksel hava soğutmasından çok daha üstün performans sunuyor. Hyperscale veri merkezleri 2024'te sıvı soğutma pazarının yüzde 36'sını oluşturdular. AWS, Microsoft Azure, Google Cloud ve Meta gibi devler yüksek yoğunluklu AI ve HPC iş yükleri için sıvı soğutmayı standart haline getiriyor. 

Edge, Modüler ve Colocation: Farklılaşan Talepler, Farklılaşan Çözümler 

Edge veri merkezleri en hızlı büyüyen segmentlerden. 2024'te 12,4 milyar dolar olan pazar 2033'te 110 milyar dolara ulaşacak. Yıllık yüzde 30  büyüme. 2025 sonuna kadar 75 milyar IoT cihazı online olacak. Bu cihazların ürettiği veriyi merkezi veri merkezlerine göndermek sürdürülebilir değil. Edge çözüm kullanmak şart gibi duruyor.  

Modüler veri merkezi pazarı 2024'teki 29 milyar dolardan 2030'da 75-85 milyar dolara çıkacak. Modüler çözümler hızlı kurulum, düşük başlangıç yatırımı, ölçeklenebilirlik ve yüksek enerji verimliliği sunuyor. Asya-Pasifik bölgesi yüzde 18-21 CAGR ile en hızlı büyüyen bölge. 

Colocation pazarı muazzam büyüyor. 2024'te 69-84 milyar dolar olan pazar 2030'da 165-204 milyar dolara ulaşacak. Wholesale colocation segmenti özellikle güçlü: Hyperscale bulut sağlayıcıları multi-megavat bloklarını 15 yıllık sözleşmelerle kiralıyor ve büyük ölçek ekonomileri elde ediyor. 

Rack Altyapısı: Standartlar Değişiyor, Open Rack Geliyor 

Global veri merkezi rack pazarı 2023'teki 4,1 milyar dolardan 2030'da 7,6-9,4 milyar dolara çıkacak—yüzde 9,1 ile 12,7 yıllık büyüme. Ancak asıl değişim standartlarda yaşanıyor. 

Omdia'nın araştırması çarpıcı bir dönüşümü öngörüyor: 2030'da 21-inç Open Rack enclosure'lar yıllık gelirin yüzde 70'ini oluşturacak ve sevkiyatların yüzde 60'ı Open Rack olacak. Geleneksel 19-inç EIA-310 rack'ler ağırlıklı olarak enterprise müşterilere hizmet verecek. Bu geçiş tüm büyük veri merkezi operatörlerinin ve sunucu OEM'lerinin Open Rack tasarımını benimsemesiyle hızlanıyor. Yapay zeka iş yükleri ve yüksek yoğunluklu sunucu konfigürasyonları bu dönüşümün ana tetikleyicisi. 

42U üzeri rack'ler en hızlı büyüyen segment. Veri üretimi ve depolama gereksinimleri arttıkça, kuruluşlar fiziksel genişleme gerektirmeden daha fazla ekipman barındırabilecek yüksek kapasiteli rack'ler arıyor. 23-inç rack'ler de önemli büyüme gösterecek. Gelişmiş alan ve kablo yönetimi yetenekleri sunarak yüksek yoğunluklu bilişim ortamlarının termal yönetim zorluklarını çözüyorlar. 

Kritik gerçek: Rack kabinet, toplam yatırım içinde yalnızca yüzde 2'lik bir kalem gibi görünse de, tasarım kalitesi toplam maliyetin yüzde 55-60'ını oluşturan enerji, ekipman ve alan maliyetlerini doğrudan etkiler. Yüzde 20 enerji tasarrufu, yüzde 15 servis maliyet azaltımı, yüzde 18 alan optimizasyonu potansiyeli var. Bu çarpan etkisi, 120.000 dolar rack TCO'sunda 66.000-72.000 dolar iyileştirme potansiyeli anlamına gelir.

Türkiye'nin Dijital Altyapı Dönüşümü: 10 Milyar Dolarlık Fırsat Penceresi 

Türkiye veri merkezi pazarı 2030'a kadar muazzam bir büyüme yaşayacak. Ortak kullanım veri merkezi (colocation) pazarı 2030'da 476 milyon dolara ulaşacak ve yıllık yüzde 19,8 büyüme gösterecek. Şu anda 32 colocation tesisi bulunmakta, 4-5 yeni tesis daha planlanmakta ve 2 milyar dolar yatırım yapılması beklenmektedir. 

Şehir bazında dağılım dikkat çekici: İstanbul pazarın yüzde 65-78'ine sahip ve 19-20 tesiste hizmet veriyor. Ankara geleceğin başkenti—gelecek kapasitenin yüzde 60-70'i Ankara'da yapılacak. İzmir yükselen yıldız: 2030'da 17 MW kapasiteye ulaşacak, Vodafone-DAMAC kampüsü 2025'te açılacak. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıkladığı strateji Türkiye'yi bölgesel veri merkezi merkezi yapmayı hedefliyor: 2030'a kadar 1 gigavat kapasite ve 10 milyar dolar yatırım. Turkcell-Google Cloud ortaklığı bu vizyonun başında. 3 milyar dolarlık proje 2026'da inşaat başlayacak, 2028'de operasyonel olacak. Yıllık ekonomik değeri 5 milyar dolar olması bekleniyor. Google Cloud'un 43. küresel bölgesi olacak ve Sovereign Cloud modeli sayesinde veri Türkiye'de kalacak. 

Dijital Türkiye 2024-2028 Programı dijital ekonomi hedefini 30 milyar dolara çıkaracak. Veri yerelleştirme gereksinimleri bankaları ve kamu hizmetlerini Ankara tesislerine yöneltecek. Finans sektörü ve yapay zeka model eğitimi üst düzey veri merkezlerine (Tier IV) göç edecek. 

Lande Rack Kabinet: Veri Merkezine Mühendislik Yaklaşımı 

Lande Rack Kabinet Türkiye'de rack kabinet sektörünün tartışılmaz lideridir. Pazarın yüzde 45-50'sine sahip olan şirket, 2012'den bu yana sadece hacimle değil inovasyon ve teknoloji ile öncü konumunu korumuştur. 

Üretim gücü ve ölçeklenebilirlik: Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi'ndeki fabrika 20.000 metrekare kapalı alana ve günde 1.500 adet üretim kapasitesine sahiptir. Önemli olan ise bu tesis ihtiyaç halinde kapasitenin 2 hatta 4 katına çıkarılabilecek şekilde tasarlanmış olmasıdır. Turkcell-Google Cloud gibi 3 milyar dolarlık mega projelerde binlerce rack kullanılacağını ve Türkiye pazarının 2030'a kadar yüzde 196 büyüyeceğini bilen Lande, bu ölçeklenebilir altyapıyı stratejik olarak kurgulamıştır. 

Teknik çözümler ve AI-ready altyapı: Lande'nin çözümleri yapay zekanın gerektirdiği yüksek güç yoğunluğuna hazırdır. T.R.O.Y.A. serisi 100 kilovat artı rack başına güç barındıracak şekilde tasarlanmıştır. Sıvı soğutma entegrasyonu standart özellik. 2030'da pazarın yüzde 70'ini oluşturacak 21-inç Open Rack standartında 42U ve 45U/48U hatta 65U ya kadar  ve ihtiyaca yönelik özel üretim  seçenekleri sunulmaktadır. 

Global liderlik kanıtları: 2019'da Avrupa Birliği Code of Conduct Data Centres'e Türkiye'den ilk kabul edilen kurum Lande olmuştur. Avrupa Birliği Horizon 2020 ECO-Qube Projesi kapsamında 6 ülkeden 10 ortakla yapay zeka destekli soğutma ve enerji yönetimi üzerinde çalışıyor. Lande Italy Roma'dan Avrupa'nın en büyük operatörleri TIM ve Open Fiber'le çalışmaktadır. 

Değer önerisi: Lande'nin rack çözümleri yüzde 20 enerji tasarrufu, yüzde 15 servis maliyet azaltımı, yüzde 18 alan optimizasyonu ve yüzde 43 ekipman verimliliği sağlar. 120.000 dolar tutarındaki bir rack yatırımında bu 66.000-72.000 dolar tasarruf demektir. 

Sürdürülebilirlik ve sertifikalar: TS EN ISO 9001, ISO 14001, UL, GOST-R ve EIA-310-E gibi uluslararası sertifikalar. Karbon nötr üretim hedeflenerek döngüsel ekonomi prensipleri benimsenmektedir. Avrupa pazarında rekabet şartı haline gelen Digital Product Passport (DPP) uyumluluğunu daha bugünden  yeni nesil TROYA serisinde  sağlanmaktadır. 

Gelecek Vizyonu: 2025-2030'da Kazananlar 

Veri merkezi sektörü 2025-2030 döneminde altın çağını yaşayacak. Toplam pazar 418 milyar dolardan 692 milyar dolara (%65 büyüme), hyperscale pazarı 163 milyar dolardan 609 milyar dolara (%274 büyüme), sıvı soğutma pazarı 6,7 milyar dolardan 17,8 milyar dolara (%166 büyüme), rack pazarı 5,2 milyar dolardan 9,4 milyar dolara (%81 büyüme) ulaşacak. 

Türkiye özellikle büyüyecek: Colocation pazarı 161 milyon dolardan 476 milyon dolara çıkacak. Veri merkezi kapasitesi 66-120 MW'den 140 MW'a ulaşacak. Turkcell-Google Cloud 2028'de operasyonel olacak. 

2030'da teknoloji belirleyicileri: Enerji verimliliği, ölçeklenebilirlik, sürdürülebilirlik ve inovasyon. 21-inç Open Rack standartı gelirin yüzde 70'ini oluşturacak. Sıvı soğutma yüksek yoğunluklu yapay zeka sistemlerinde standart olacak. Edge veri merkezleri 110 milyar dolarlık bir pazarla büyüyecek. 

Lande bu dönüşümde sektörde söz hakkı olan global otoritelerden biri olmayı hedeflemektedir. Türkiye'de yüzde 45-50 pazar liderliği, 4 kata kadar ölçeklenebilir fabrika altyapısı, T.R.O.Y.A. serisi yapay zeka hazır çözümleri, Avrupa'da kanıtlanmış inovasyon (EU Code of Conduct, Horizon 2020) ve global ayak izi (Lande Italy, TIM, Open Fiber) bu vizyonun temelini oluşturmaktadır. 

Ez cümle; Altyapı Büyürken, Doğru Ortaklar Oyunu Belirler 

Veri merkezi pazarı büyürken iki şey aynı anda oluyor: teknoloji hızla değişiyor, projeler ölçekleniyor. Bu yeni dönemde kazananlar; yüksek yoğunluklu mimarilere hazırlıklı olan, enerji verimliliğini işin başından tasarıma dahil eden ve tedarik zincirini güvence altına alan oyuncular olacak. 

Türkiye'nin bölgesel veri merkezi merkezi olma hedefi (10 milyar dolar yatırım, 1 GW kapasite), yerli üretim gücü ve mühendislik kabiliyeti yüksek şirketler için çok güçlü bir fırsat penceresi açıyor. Lande Rack Kabinet, ölçeklenebilir üretim altyapısı ve veri merkezi odaklı teknik yaklaşımıyla bu pencerede "sadece izleyen" değil, standardı yükselten tarafta olmayı hedefliyor. 

Global pazarın yüzde 10 ile 25 CAGR'la büyüdüğü, elektrik tüketiminin iki katına çıktığı, hyperscale'lerin yüzde 61 pazar payına ulaştığı bu dönemde; Lande dünya ve Türkiye'de sektörü şekillendiren lider aktörlerden biri olmayı kararlılıkla sürdürüyor. 

 

PINAR KABİL 

IT Network Mühendisi  
Kurumsal İletişim Direktörü 
pinar.kabil@lande.com.tr  

Lande Endüstriyel Metal Ürünler San. ve Tic. A.Ş    

www.lande.com.tr | satis@lande.com.tr  sales@lande.com.tr 

 

Kaynakça:

1. Synergy Research Group – Hyperscale Data Center Count Hits 1136; Average Size Increases (2025)

2. Synergy Research Group – The World’s Total Data Center Capacity is Shifting Rapidly to Hyperscale Operators (2025)

3. International Energy Agency (IEA) bulgularını özetleyen S&P Global Commodity Insights – Global data center power demand to double by 2030… 945 TWh (2025)

4. McKinsey & Company – The cost of compute: A $7 trillion race to scale data centers (2025)

5. Goldman Sachs – AI to drive 165% increase in data center power demand by 2030 (2025)

6. Omdia (Informa Tech) – Open Rack enclosures set to become the de facto standard in AI data centers by 2030 (2025)

7. Grand View Research – Data Center Rack Market (2030 outlook) (2024)

8. Grand View Research – Data Center Liquid Cooling Market (2030 outlook) (2024)

9. Grand View Research – Edge Data Center Market (forecast) (2024)

10. Invest in Türkiye (InvestTurkey) – Turkcell and Google Cloud to establish Türkiye’s first hyperscale region (2025)