Avrupa Komisyonu, 500 kW üzerindeki tüm veri merkezlerini kapsayacak ortak bir sürdürülebilirlik derecelendirme şemasını resmen kabul etti. Adım, yapay zekâ patlamasıyla birlikte hızla büyüyen veri merkezi altyapısının enerji ve su kaynakları üzerindeki baskısını daha görünür kılmayı hedefliyor.
Ne değişiyor?
Yeni şema, beyaz eşya ve otomobillerdeki enerji etiketlerine benzer bir mantıkla çalışacak: kapsam dahilindeki veri merkezleri, enerji verimliliği ve su verimliliğini ayrı ayrı A'dan G'ye kadar sınıflandıran elektronik etiketler alacak. Enerji Komiseri Dan Jørgensen, dijital dönüşümün toplum yararına işlemesi için veri merkezlerinin artan enerji talebinin ele alınması gerektiğini, bunun ilk adımının da kaynak tüketimini anlamak olduğunu belirtti.
Etiketler yalnızca ham tüketim miktarını değil, şu unsurları da kapsayacak:
- Su kullanımının bölgesel su stresiyle ilişkisi — aynı miktarda suyun kurak bir bölgede farklı, bol sulu bir bölgede farklı etki yarattığı gerçeğini hesaba katmak için
- Atık ısının geri kazanımı — çevredeki binaların ısıtılmasında kullanılıp kullanılmadığı
- Şebekeye katkı — temiz enerji üretim kapasitesi eklenmesi ve esneklik (flexibility) sağlanması
Düzenleme, ilk aşamada veri merkezlerinin kullanabileceği toplam enerji veya suya doğrudan bir üst sınır getirmiyor; amaç şimdilik sınırlamak değil, kıyaslanabilir ve standart hale getirilmiş şeffaflık sağlamak.
Rakamlar neden bu kadar önemli?
Komisyon'un Uluslararası Enerji Ajansı verilerine dayanarak paylaştığı rakamlar, sorunun ölçeğini ortaya koyuyor: AB'deki veri merkezleri 2024'te yaklaşık 68 TWh elektrik tüketti; mevcut büyüme eğilimi sürerse bu rakamın 2030'da 114 TWh'ye çıkması bekleniyor. Reuters'ın aktardığına göre veri merkezleri şu anda AB elektrik tüketiminin yaklaşık %2,5'ini oluşturuyor ve toplam kapasitenin 2025'teki 12 GW'tan 2030'da 28 GW'a — yani iki katından fazlasına — çıkması öngörülüyor. Özellikle yapay zekâ eğitimi için kullanılan GPU kümeleri, geleneksel iş yüklerine kıyasla çok daha yoğun enerji tüketiyor.
Takvim ve süreç
Kabul edilen derecelendirme şeması bir Delege Tüzük biçiminde sunuldu; yürürlüğe girmeden önce Avrupa Parlamentosu ve Konsey'in iki aylık bir inceleme hakkı var — ancak bu organlar metne değişiklik öneremiyor, yalnızca yetki devrine itiraz edebiliyor. Süreç planlandığı gibi ilerlerse, ilk sürdürülebilirlik etiketlerinin 15 Ağustos 2027'ye kadar yayımlanması bekleniyor. Şemanın etkinliği 2028 sonunda gözden geçirilecek.
Kaynaklar:
https://www.teknoblog.com/avrupa-birligi-veri-merkezlerine-enerji-ve-su-bildirimi-getiriyor/
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/document/print/en/ip_26_1667/IP_26_1667_EN.pdf
https://www.esgtoday.com/eu-to-launch-mandatory-sustainability-labels-for-data-centers/